10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 171-172-173-174-175-176 Cevapları
Güncelleme: 10 dk okuma 0 yorum
10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 171-172-173-174-175-176 Cevapları bu yazıda birlikte yer alıyor. Oğuz Kağan Destanı ile ilgili grup çalışması, Manas Destanı, milli ve manevi değerler, soru-cevap etkinliği, destanın yapı unsurları ve Üç Şehitler Destanı metni sorularının tamamını aşağıda sırasıyla bulabilirsiniz.
Oğuz Kağan Destanı Cevapları Sayfa 171, 172, 173, 174, 175, 176
Destanı tür, içerik ve dönem açısından inceliyor, Manas Destanı ile karşılaştırıyor, olaylarda temsil edilen değerleri yazıyor, soru-cevap etkinliğini dolduruyor ve destanın yapı unsurlarını yorumluyoruz.
10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 171 Cevapları
Birlikte Öğrenelim
I. Grup (Tür): Okuduğunuz metinlerin türleri nelerdir? Bu metinlerin türünü belirlerken neleri dikkate aldınız? Okuduğunuz metinlerin oluşum şekilleri (şiir-düzyazı) metnin anlatımını nasıl etkilemiştir?
Cevap: Oğuz Kağan Destanı bir destandır (manzum), Hazret-i Ali ile Mağrip’teki Ejderhanın Cengi ise bir halk hikayesi (menkıbe) olup düzyazıyla yazılmıştır. Türü belirlerken kahramanın olağanüstü özelliklerini, anlatım biçimini ve yazılış amacını dikkate aldım. Şiir olan destan ölçü ve kafiyeyle ahenkli, düzyazı olan hikaye ise akıcı ve ayrıntılıdır.
II. Grup (İçerik): Bu metinlerde ele alınan konular nelerdir? Konuyu belirlerken hangi kelime ve kelime gruplarını dikkate aldınız? Metinlerin benzer içeriklere sahip olmasının sebepleri neler olabilir? Metinlerde anlatılan olayların gerçeklikle ilişkisi hakkında neler söyleyebilirsiniz? Hayali ve olağanüstü ögelerin anlatıma katkısını açıklayınız.
Cevap: İkisinde de kahramanın bir canavarla (gergedan, ejderha) savaşıp halkını kurtarması anlatılır. “Gergedan”, “ejderha”, “cenk”, “halkını kurtarmak” kelimelerine dikkat ettim. Benzerlik, ikisinin de kahramanlık geleneğine ait olması ve toplumun ortak değerlerini yansıtmasındandır. Olayların temeli gerçek tarihe ve inançlara dayanır, ama canavarlar hayal ürünüdür. Olağanüstü ögeler kahramanı büyütür ve anlatıma merak katar.
III. Grup (Dönem): Bu metinlerde dönemin sosyal yaşantısını ve kültürünü yansıtan ifadeler nelerdir? Metinlerin günümüze ulaşmasında bunların etkisi olduğunu düşünüyor musunuz? Metinlerin sözlü geleneği özelliklerini yansıttığını düşünüyor musunuz? Metinlerde günümüzde kullanılan deyimlerden hangilerine yer verilmiştir? Milletlerin hayatında derin izler bırakan tarihi olayların sözlü olarak anlatılmasının sebepleri neler olabilir? Metinlerde günlük konuşma diliyle oluşturulan ifadelerin metinlere katkısını açıklayınız. Bu metinlerin hangi disiplinlere kaynaklık edebileceğini açıklayınız. Metinlerin geçtiği coğrafyanın metinlerin oluşumuna katkısı hakkında neler söyleyebilirsiniz?
Cevap: “Toy”, “kağan”, “budun”, “yurt” (destanda) ve “ashap, cenk, gazi, dergah” (hikayede) dönemin sosyal ve dini hayatını yansıtır. Bu kültürel öğeler metinlerin toplumca benimsenip günümüze ulaşmasını sağlamıştır. İkisi de sözlü geleneğe aittir, tekrarlar ve kalıp sözler taşır. “Başına koymak, can vermek, kulağına girmek” gibi deyimler vardır. Tarihi olaylar ezberlenip kuşaktan kuşağa aktarılsın diye sözlü anlatılır. Günlük konuşma dili metni canlı ve samimi yapar. Metinler tarih, sosyoloji, din bilimleri ve halk bilimine kaynaklık eder. Bozkır ve Mağrip gibi coğrafyalar olayların konusunu ve kahramanın mücadelesini belirlemiştir.
10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 172 Cevapları
Çözümleyebilme
1. Karekodda verilen çok modlu metne açık uçlu sorular yerleştirilmiştir. Metinden faydalanarak bu soruları cevaplayınız. Manas’ın düşmanlarının üzerine gitmek istemesinin sebepleri neler olabilir? Yazınız.
Cevap: Halkını ve ülkesini korumak, İslam dinini yaymak, Türk boylarını birleştirmek ve adaleti sağlamak için düşmanlarının üzerine gitmek istemiş olabilir.
3. Manas’ın kişilik özelliklerini yansıtan beş anahtar kelime yazınız.
Cevap: Cesur, güçlü, adil, vatansever, inançlı.
10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 173 Cevapları
Çözümleyebilme
4. Oğuz Kağan ve Manas’ın kişilik özelliklerinin oluşmasında hangi unsurların etkili olduğunu tartışınız.
Cevap: Yaşadıkları toplumun değerleri, savaşçı kültür, inançları, doğayla mücadele ve çevrenin beklentileri etkili olmuştur. İkisi de halkı korumakla görevli birer lider olarak yetişmiştir.
5. Dinlediğiniz/izlediğiniz çok modlu metinde destan kahramanlarının çevrelerine güven vermeleri, toplumla dayanışma içinde olmaları, vefalı ve özverili olmaları gerektiği anlatılmaktadır. Bunun sebepleri hakkındaki düşünceleriniz nelerdir? Tartışınız ve tartışma sonunda ulaştığınız sonuçları yazınız.
Cevap: Lider güven vermezse halk onu izlemez ve birlik bozulur. Dayanışma, vefa ve fedakarlık göstermeyen lider toplumu ayakta tutamaz. Bu yüzden destanlar ideal liderin bu özelliklerini örnek olarak gösterir.
Sıra Sizde
Aşağıdaki tabloda Oğuz Kağan Destanı’ndan bazı olaylar verilmiştir. Olayların karşısına bunların temsil ettiği milli ve manevi değerlerimizi örnekteki gibi yazınız.
Cevap:
- Oğuz Kağan’ın halkını gergedandan kurtarması: Vatanseverlik.
- Oğuz Kağan’ın halkına toy düzenlemesi: Cömertlik ve paylaşma.
- Uruz Bey’in oğlunun Oğuz Kağan’a hediyeler yollaması: Saygı ve bağlılık.
- Uluğ Ordu Beğ’in Oğuz Kağan’ın İdil Nehri’ni geçmesi için sal yapması: Yardımlaşma ve çözüm üretme.
- Karluk Beğ’in Oğuz Kağan’ın atını kurtarması: Sadakat ve vefa.
- Oğuz Kağan’ın ülkeyi oğulları arasında paylaştırması: Adalet.
- Oğuz Kağan’ın hükümdarlığı süresince yaptıklarının hesabını vermesi: Sorumluluk ve hesap verebilirlik.
1. Olağanüstü olaylar, insan-doğa ilişkisi, toplumsal yaşam vb. konuları ne tür bir metinle ifade etmek isterdiniz? Gerekçelendirerek yazınız.
Cevap: Hikaye (ya da fantastik roman) ile ifade etmek isterdim. Çünkü olay, kişi ve mekanı ayrıntılı kurup hayal gücüne ve toplumsal yaşama yer verme imkanı sağlar.
2. Olağanüstü olay ve kişileri konu edinen anlatıların ilgi görmesinin sebepleri neler olabilir?
Cevap: İnsanın merakı, hayal gücü ve sıradan hayattan kaçma isteği, kahramanın zorluklara karşı kazanması ve bu hikayelerin heyecanlı olması sebep olabilir.
3. a) Ad verme, at, ışık vb. motiflerin destandaki anlamları hakkındaki düşünceleriniz nelerdir?
Cevap: Ad verme kişinin kaderini ve özelliğini belirler, at savaşçılığı ve hareketliliği, ışık rehberliği ve kutsallığı simgeler.
b) Oğuz Kağan Destanı’nı günümüze uyarlasaydınız destanda nasıl bir dil ve üslup kullanırdınız?
Cevap: Günümüz Türkçesiyle, sade ve akıcı bir dil kullanırdım. Gençlere hitap eden, kısa cümlelerle ve diyaloglarla destansı havayı koruyan bir üslup seçerdim.
10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 174 Cevapları
Sıra Sizde
1. Oğuz Kağan’ın düzenlediği akınlarda ona yol gösteren ne olmuştur?
Cevap: Kurt. Gök yeleli (gök tüylü) kurt akınlarda ona yol göstermiştir.
2. Oğuz Kağan Destanı ile ilgili aşağıda verilen soru cevap etkinliğinde ilgili alanları örnekteki gibi doldurunuz.

Cevap:
- Soru: Oğuz Kağan’ın akınlar düzenlemesinin sebepleri neler olabilir? Cevap: Cihan hakimiyeti ve Türk boylarını birleştirmek istemesi.
- Soru: Bu akınların destan kahramanı olarak Oğuz Kağan’ın karakterine ve gelişimine ne gibi katkılarının olduğunu düşünüyorsunuz? Cevap: Cesaretini, liderliğini ve yönetme becerisini geliştirmiş, onu tecrübeli bir kağan yapmıştır.
- Soru: Oğuz Kağan’a akınlarında kim yol göstermiştir? Cevap: Gök yeleli kurdun yol göstermesi.
- Soru: Oğuz Kağan, Kıpçak akınında İdil Nehri’ni nasıl geçmiştir? Cevap: Uluğ Ordu Beğ’in yaptığı sallarla geçmiştir.
- Soru: Karluk’ta ne olmuştur? Cevap: Karluk’un buzlarla kaplı çok büyük bir dağa gidip dokuz gün sonra Oğuz’un atını getirmesi.
- Soru: Oğuz Kağan, yoluna çıkan büyük evin kapısını açmak için nasıl bir çözüm üretmiştir? Cevap: Tömürdü Kağul’u kapıyı açması için görevlendirmiş ve ona “Kalaç” adını vermiştir.
10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 175 Cevapları
Sıra Sizde
Oğuz Kağan Destanı’yla ilgili aşağıdaki şemada verilen soruları cevaplayınız.

Cevap:
- Olay örgüsünde sizi en çok etkileyen olay: Oğuz Kağan’ın halkını kurtarmak için gergedanla tek başına savaşması. Çünkü fedakarlığı ve cesareti çok etkileyici.
- Vefa, özveri, cesaret, kararlılık, güven, dayanışma, dostluk, sevgi ve kahramanlık gibi değerleri somutlaştıran kişiler: Oğuz Kağan (cesaret, kahramanlık, kararlılık), Karluk Beğ (vefa, özveri), Uluğ Ordu Beğ (dayanışma), Uruz Beğ’in oğlu (güven, dostluk).
- Coğrafyanın özellikleri: Bozkırlar, dağlar, nehirler (İdil) ve ormanlardan oluşan, iklimi sert bir Orta Asya coğrafyasıdır.
- Zaman unsurları: Zaman belirsizdir. “Dokuz gün, kırk gün kırk gece” gibi sayılı süreler ve sabah, gece gibi kısa zamanlar yer alır.
1. Belirlediğiniz yapı unsurları ile destanın dil ve anlatım özellikleri arasında nasıl bir ilişki kurulabilir? Destandan örnekler vererek açıklayınız.

Cevap: Olay örgüsü hareketli ve kahramanlık dolu olduğu için fiiller çoktur (“yola çıktı, savaştı”). Kişiler büyük göründüğü için abartılı ve niteleyici sözler kullanılır (“ulu büyük bir Kağan”). Zaman ve mekanın belirsizliği, tekrarlar ve kalıp sözlerle uyumludur.
2. Destanda olayların gelişiminde zaman ve mekanın bir etkisi olduğunu düşünüyor musunuz? Açıklayınız.
Cevap: Evet. Dağlar, nehirler ve bozkırlar yolculukları ve savaşları zorlaştırır, bu da kahramanın gücünü ortaya çıkarır. Kış ve soğuk gibi zaman unsurları Karluk’un mücadelesini şekillendirir.
10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 176 Cevapları
Karşılaştıralım
Oğuz Kağan Destanı’yla Üç Şehitler Destanı adlı metni tabloda verilen ölçütler doğrultusunda karşılaştırınız. Kitaptaki metni okuyunuz. Karşılaştırma tablosu 177. sayfadadır.
Soru sor ya da yorum yaz