12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 103-104-105-106-108-109 Cevapları

12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 103-104-105-106-108-109 Cevapları bu yazıda birlikte yer alıyor. Vidalar ve Sesin Senin şiirlerinin tema, ahenk, imge ve dil bilgisi sorularının cevaplarını aşağıda bulabilirsiniz.

Vidalar ve Sesin Senin Cevapları Sayfa 103, 104, 105, 106, 108, 109

Oktay Rifat ve Cemal Süreya şiirlerinin temasını, söyleyicisini, imgelerini ve ahenk unsurlarını belirliyor, Garip ile İkinci Yeni anlayışlarını karşılaştırıyor, sözcüklerin anlamlarını ve yazım özelliklerini inceliyoruz.

12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 103 Cevapları

Hazırlık

1. Bu şiirde olduğu gibi şiirlerin günlük konuşma dilinde kullanılan kelimelerle yazılması şiiri nasıl etkilemektedir? Düşüncelerinizi ifade ediniz.

Cevap: Şiir sade, doğal ve herkesin anlayabileceği bir yapıya kavuşur; okuyucuya daha yakın, samimi ve gerçekçi gelir. Ancak yapmacık ve süslü anlatımdan uzaklaştığı için şairanelik azalır.

2. “sırtüstü yatıyorum gözlerim kapalı” dizesi size Orhan Veli’nin bir dizesini hatırlattı mı? Düşüncelerinizi ifade ediniz.

Cevap: Evet, Orhan Veli’nin “İstanbul’u dinliyorum gözlerim kapalı” dizesini hatırlattı. İkisinde de gözleri kapalı, sakin ve günlük bir dille söyleyiş vardır; Garip akımının ortak özelliğidir.

3. “www.eba.gov.tr” adresinden Oktay Rifat Horozcu’nun Eşekliler adlı şiirini dinleyiniz.

Cevap: Şiiri dinledik; günlük konuşmaya yakın, alaycı ve doğal okuyuşla şiirin yalın dili daha iyi anlaşıldı.

12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 104 Cevapları

Metni Anlama ve Çözümleme

1. Vidalar adlı şiirin temasını belirleyiniz. Bu temanın “Garip” şiir anlayışıyla ilişkisini belirleyiniz.

Cevap: Tema, sıradan insanın günlük yaşamı ve geçim derdidir. Garip akımı da sıradan insanın günlük yaşantısını yalın dille şiire taşıdığı için tema bu anlayışla örtüşür.

2. a) Vidalar adlı şiirdeki söyleyicinin özelliklerini belirleyiniz.

Cevap: Söyleyici, olayları dışarıdan gözlemleyen, ayrıntıları fark eden, alaycı ve sade konuşan bir anlatıcıdır.

b) Söyleyici ile hitap edilen kişi veya varlık arasındaki ilişkiyi belirleyiniz.

Cevap: Söyleyici belirli birine hitap etmez; okurla konuşur gibi olayı anlatır. Yalnız “ustam” sözüyle çırağın ustaya seslenişi aktarılır.

3. “Garip” şiir anlayışının Vidalar şiirinde hangi yansımaları görülmektedir? Açıklayınız.

Cevap: Şiirde ölçü ve uyak yoktur, dil günlük konuşma dilidir, sıradan bir işçinin ve çırağın gündelik hayatı anlatılmıştır. Süslü ve şairane anlatımdan kaçınılmış, sokağa yaklaşılmıştır.

4. Şiirdeki açık ve örtük iletileri belirleyiniz.

Cevap: Açık ileti, her şeyin zamanla yıprandığı ve emeğin sürüp gittiğidir. Örtük ileti, hayatın alışverişle dönen sıradan akışında bile bulutların (doğanın) sürekli ve kalıcı olduğudur.

5. Oktay Rifat, bir işçinin bir çalışma gününü nasıl anlatmıştır? Bu anlatım gerçekçi midir? Değerlendiriniz.

Cevap: İşçinin boya yapması, çırağın vida almaya gitmesi ve nalburda alışveriş adım adım, ayrıntılı ve günlük konuşmayla anlatılmıştır. Anlatım gerçekçidir; çünkü olaylar sıradan hayatın aynısıdır.

6. “Ama şu bulutlar, maviliğin içinde, yıllardan sonra da / gelip geçecek göçük ya da yeni duvarların üstünden” Bu dizelerde ifade edileni belirleyiniz.

Cevap: İnsan yapıları eskiyip yıkılsa da doğa ve zaman devam eder; bulutlar yıllar sonra da yeni ya da eski duvarların üstünden geçecektir. İnsanın geçiciliği ile doğanın kalıcılığı anlatılır.

7. a) Şiirde ahengi sağlayan unsurları belirleyip tabloda ilgili alana yazınız.

Cevap:

• Ölçü: Yok (serbest).
• Kafiye: Yok.
• Redif: Yok.
• Nakarat: Yok.
• Ses, kelime ve kelime grubu tekrarı: “Gelip geçecek”, “boyuyor – boya”, “vida – vidalar”.
• Ses akışı: Günlük konuşma düzeni, uzun cümleler ve ünsüz tekrarlarıyla doğal bir iç ahenk sağlanmıştır.

b) Kullanılan ahenk unsurları ve içerik arasında bir ilişki var mıdır? Değerlendiriniz.

Cevap: Evet, vardır. Ölçü ve uyaktan uzak, konuşma akışındaki ahenk, sıradan günlük hayatı anlatan içerikle uyumludur; doğallık ve gerçekçilik sağlar.

12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 105 Cevapları

Dil Bilgisi

1. a) “İşçi demir dikmeleri boyuyor duvarın üstüne binmiş, boya kutusuna banarak usulca fırçayı. Gündeliği kaça? Doyarlar mı dersiniz çoluk çocuk! Tahtaları çakmak için usta vida almaya gitti motosikletle, kavakların altından. Bir toz bulutu yükseliyor upuzun ardında. Kasabaya vardığında nalbura girecek: “Vida diyecek, beşlik.”” Bu dizelerdeki altı çizili kelimelerin anlamlarını (gerçek, mecaz, terim) belirleyiniz.

Cevap: “Banarak” (daldırarak) gerçek, “gündeliği” terim, “doyarlar” mecaz (geçinirler), “çakmak” gerçek, “bulutu” mecaz (toz bulutu), “beşlik” terim anlamlıdır.

b) Bu kelimeleri farklı anlamlara gelecek şekilde cümlelerde kullanınız.

Cevap:

• Fırçayı boyaya banarak duvarı boyadı. (gerçek)
• Bu işte günlüğü yüz lira kazanır. (terim)
• Küçük bir maaşla yedi kişi nasıl doyar? (mecaz)
• Beşlik vida bu tahtaya uymadı. (terim)

c) “Upuzun” kelimesinin hangi yöntemle pekiştirildiğini söyleyiniz.

Cevap: Sıfatın ilk hecesine “p” ünsüzü eklenip başa getirilerek (u + p + uzun) pekiştirilmiştir.

ç) “Çoluk çocuk” ikilemesinin nasıl oluşturulduğunu belirleyiniz.

Cevap: Anlamca birbirini tamamlayan (yakın anlamlı) iki sözcüğün yan yana gelmesiyle oluşturulmuştur.

2. a) Son dizede tırnak işaretinin niçin kullanıldığını belirleyiniz.

Cevap: Tırnak, nalburda söylenecek sözü, yani başkasına ait konuşmayı (diyalogu) belirtmek için kullanılmıştır.

b) Son dizede iki noktanın kullanımının doğru olup olmadığını belirleyiniz.

Cevap: Doğrudur. İki nokta, kendisinden sonra gelen başkasının sözünü (“Vida diyecek, beşlik.”) göstermek için kullanılmıştır.

3. “— Beşlik vida kısa düşer, ustam, altılık ister bu tahtalara,” Bu dizede kullanılan noktalama işaretlerinin kullanım amaçlarını belirleyiniz.

Cevap: Uzun çizgi, konuşmanın başlangıcını gösterir. Virgüller seslenme sözü “ustam”ı ayırır ve cümleyi sıralar.

Sıra Sizde

1. Oktay Rifat Horozcu’nun Vidalar adlı şiiri ile Orhan Veli Kanık’ın Hürriyete Doğru adlı şiirini edebî, felsefi ve estetik anlayış açısından karşılaştırarak benzer ve farklı yönlerini belirleyip ifade ediniz.

Cevap: İkisi de Garip anlayışıyla yazılmış, ölçüsüz-uyaksız, yalın dilli şiirlerdir. Vidalar günlük çalışma hayatını gerçekçi ve ayrıntılı anlatır; Hürriyete Doğru ise denizi özgürlükle özdeşleştiren, duygusal ve çağrıya dayalı bir şiirdir.

12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 106 Cevapları

Hazırlık

1. İkinci Yenicilerden olan İlhan Berk’e göre şiirde anlam nasıl olmalıdır? Metne göre açıklayınız. Siz bu görüşe katılıyor musunuz? Düşüncelerinizi ifade ediniz.

Cevap: İlhan Berk’e göre şiirde anlam tek ve kesin olmamalı, çok anlamlı ve sınırsız olmalıdır; şiir anlamla yola çıkılmayacak bir yerdir. Ben bu görüşe kısmen katılıyorum: Şiirin farklı yorumlara açık olması güzeldir, fakat tamamen anlamsız olmamalıdır.

2. “www.eba.gov.tr” adresinden Cemal Süreya’nın Bir Çiçek adlı şiirini dinleyiniz.

Cevap: Şiiri dinledik; yumuşak ve duygulu okuyuş, çiçek imgesinin etkisini ve yalnızlığı daha belirgin hissettirdi.

12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 108 Cevapları

Metni Anlama ve Çözümleme

1. a) Sesin Senin adlı şiirin temasını bulup aşağıdaki ilgili alana yazınız.

Cevap: Tema: İnsanın sesi, bakışı ve kişiliği arasındaki ilişki.

b) Bu tema insana özgü hangi gerçeklikle ilgilidir? Belirleyiniz.

Cevap: İnsanın iç dünyasının (ruhunun) davranış, ses ve bakış gibi dışa yansımalarıyla ilgilidir; insanın kendini ifade etme gerçekliğidir.

2. Sesin Senin adlı şiirde geçen “Güvenli olmaktan çok güven uyandırıcıdır.” ifadesini açıklayınız.

Cevap: Ses, kendinden emin olmaktan çok karşısındakine güven veren bir yapıdadır; yani gerçek güvenden çok güven veren bir etki bırakır.

3. “Çığlık değil, düşünce senin sesin.” söyleminde ifade edilmek istenen açıklayınız.

Cevap: Ses bağırıp çağırmaz, yüksek perdeden konuşmaz; sakin ve düşünceli bir anlatımı vardır. Ses, düşüncenin kendisi gibi derin ve ölçülüdür.

4. Şiirde ses ve kelime tekrarlarına çokça yer verilmiştir. Bunun nedenini belirlemeye çalışınız.

Cevap: Tekrarlar şiirin ahengini sağlar, “ses” kavramını vurgular ve okuyucunun dikkatini şiirin ana düşüncesi üzerinde toplar.

5. Şiirde kullanılan imge ve söz sanatlarını belirleyiniz.

Cevap: “Kahkaha kesin bir sınırdır” ve “ılıktır senin sesin” (imge), “gülümsemeyi tapulu malın yapar” (istiare), “sesinle bakışın paralellik” (benzetme), “ses, ruhun organı” (teşbih) ve “çığlık değil düşünce” (tezat) kullanılmıştır.

6. Sesin Senin şiiri herkesin okuyup anlayabileceği dil ve anlatım özelliklerine sahip midir? Bunu nedenleriyle açıklayınız.

Cevap: Hayır, değildir. Şiirde kapalı anlatım, soyut kavramlar, alışılmadık sözcük birleşimleri ve çok anlamlılık vardır; bu yüzden okuyucunun yorumlama çabası gerekir.

7. “Öykünü yanına alabilirsin elbet / Müziğini de resmini de” dizelerinde ifade edilmek istenen nedir? Açıklayınız.

Cevap: Sanatın bütün dalları (öykü, müzik, resim) şiirle birleşebilir; İkinci Yeni şiirin diğer sanatlarla iç içe olmasını savunur. Şair, şiire her sanattan yararlanabileceğini söylüyor.

8. Sesin Senin şiirinde önce, ifadeler dize ortasında bitirilerek dizelerin hakimiyetine son verilmiş, sonra dize, şiirin en önemli ögesi hâline getirilmiştir. Bu yaklaşımın nedenini belirlemeye çalışınız.

Cevap: Şair, geleneksel dize-cümle uyumunu bozarak anlam akışını özgürleştirmek, okuru şaşırtmak ve dizelerin yeni anlamlar üretmesini sağlamak istemiştir.

9. Sesin Senin şiirinde İkinci Yeni’nin ve sürrealizm akımının hangi etkilerinin görüldüğünü belirleyiniz.

Cevap: Anlamın kapalı olması, imgeye ve çağrışıma dayalı anlatım, mantık dışı söz birleşimleri, bilinçaltı ve sezgi anlatımı, dilin alışılmış kurallarının zorlanması İkinci Yeni ve sürrealizmin etkileridir.

12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 109 Cevapları

Dil Bilgisi

1. Sesin Senin şiiri aslına uygun olarak alınmıştır. Şiirde görülen yazım ve noktalama yanlışları şairin tercihi ya da döneminin özelliğidir. Şiirdeki yazım ve noktalama yanlışlarını belirleyiniz.

Cevap: Dizelerin büyük harfle başlamaması ve bazı yerlerde noktalama işaretlerinin eksik bırakılması (cümlelerin dize ortasında bitirilmesi) şairin tercihidir. “Muhakkak” ve “modaevini” gibi bitişik yazımlar da döneme ve söyleyişe bağlıdır.

Sıra Sizde

1. Birinci Yenicilerden olan Melih Cevdet Anday’ın Rahatı Kaçan Ağaç şiiri ile İkinci Yenicilerden Cemal Süreya’nın Bir Çiçek şiirini işlenen tema, ölçü, uyak, dil ve üslup özellikleri bakımından karşılaştırıp benzerlik ve farklılıklarını belirleyiniz. Ulaştığınız sonuçları sözlü olarak ifade ediniz.

Cevap: İkisi de serbest ölçülü ve uyaksız şiirlerdir. Rahatı Kaçan Ağaç sade, anlaşılır ve düşünsel bir dille bir ağacı anlatır (Garip etkisi); Bir Çiçek ise imgeli, kapalı ve duygusal bir anlatımla yalnızlığı işler (İkinci Yeni etkisi).