12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 97-98-99-100-101-102 Cevapları

12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 97-98-99-100-101-102 Cevapları bu yazıda birlikte yer alıyor. Bir Bayrak Rüzgar Bekliyor ve Hürriyete Doğru şiirlerinin tema, ahenk, imge ve dil bilgisi sorularının cevaplarını aşağıda bulabilirsiniz.

Bir Bayrak Rüzgar Bekliyor ve Hürriyete Doğru Cevapları Sayfa 97, 98, 99, 100, 101, 102

Arif Nihat Asya ve Orhan Veli Kanık şiirlerinin temasını, imgelerini, ahenk unsurlarını belirliyor, Milli Edebiyat zevki ile Garip akımını yorumluyor, noktalama işaretlerini ve sözcüklerin anlam özelliklerini inceliyoruz.

12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 97 Cevapları

Hazırlık

1. Necmettin Halil Onan’ın bu dizelerinden yararlanarak millî edebiyat zevk ve anlayışını yansıtan şiirlerin özelliklerini belirlemeye çalışınız.

Cevap: Bu şiirler hece ölçüsüyle, sade bir dille yazılır; vatan, bağımsızlık ve şehit sevgisi gibi milli konuları işler. Yurt ve tarih bilinci, coşkulu ve içten bir anlatım öne çıkar.

2. “www.eba.gov.tr” adresinden Arif Nihat Asya’nın Bir Bayrak Rüzgâr Bekliyor adlı şiirini dinleyiniz.

Cevap: Şiiri dinledik; yavaş ve vurgulu okuyuş, şehitlere saygıyı ve bayrağın sessiz bekleyişini daha çok hissettirdi.

12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 98 Cevapları

Metni Anlama ve Çözümleme

1. Bir Bayrak Rüzgâr Bekliyor şiirinin temasını belirleyip aşağıdaki ilgili alana yazınız.

Cevap: Tema: Şehitlere saygı ve vatan sevgisi.

2. Şiire göre Şehitler Tepesi’ni bekleyen kimdir, onun rüzgârla ilişkisi nedir? Açıklayınız.

Cevap: Şehitler Tepesi’ni bekleyen bayraktır. Bayrak dalgalanmak, “bir göğüs nefes almak” için rüzgar bekler; rüzgar ona can verir.

3. Söyleyici “Meçhul Asker” sözünü niçin kabul etmemektedir, bu düşüncesinde haklı mıdır? Düşüncelerinizi ifade ediniz.

Cevap: Şehidin yattığı toprak ve tuttuğu bayrak belli olduğundan “meçhul” (bilinmeyen) saymaz. Haklıdır; çünkü şehitler bütün millet tarafından tanınır ve anılır.

4. Bir Bayrak Rüzgâr Bekliyor şiirindeki millî, manevi ve evrensel değerler ile sosyal, siyasi ve tarihî ögeleri belirleyiniz.

Cevap: Milli değerler: bayrak, şehitlik ve vatan sevgisi. Manevi değerler: şehide saygı ve edep (“ahretten uzanmış el”). Evrensel değer: fedakarlığa saygı. Tarihi öge: Meçhul Asker, Şehitler Tepesi.

5. Şiirdeki açık ve örtük iletileri, şiirle ilgili tespitlerinizi ve beğeninizi metne dayandırıp gerekçelendirerek şiiri yorumlayınız.

Cevap: Açık ileti, şehitlere içten saygı duyulması gerektiğidir (“Ona oğullardan, analardan dilekler yeter”). Örtük ileti, gösteriş ve yapmacık törenlerin şehide yakışmadığıdır. Sade ve içten olduğu için şiiri beğendim.

6. Şiirdeki ahenk unsurlarını belirleyip sözlü olarak ifade ediniz.

Cevap: Serbest ölçü ve bazı dizelerde uyak kullanılmıştır (“beyaz – çiçekler yeter”). “Şehitler tepesi boş değil” ve “Rüzgar bekliyor” nakaratları, “geri gitsin” tekrarı ve ses tekrarları ahengi sağlar.

7. a) Bir Bayrak Rüzgâr Bekliyor şiirinde Türk toplumunun sosyal ve kültürel yapısı ile ilgili hangi belirlemelere ulaşılabilir? Değerlendiriniz.

Cevap: Türk toplumu şehidine saygı gösterir, edepli ve içtendir; bayrağa derin bağlılığı vardır. Gösterişten uzak bir kahramanlık anlayışı vardır.

b) Bir Bayrak Rüzgâr Bekliyor şiirinde “vatan sevgisi” ve “şehitlere saygı” nasıl dile getirilmiştir? Açıklayınız.

Cevap: Bayrağın şehitler tepesinde rüzgar beklemesi, “ellerin ahretten uzanması” ve “öpelim temizse dudaklarımız” dizeleri ile saygı anlatılır; içten olmayan nutuk ve çiçeklerin reddedilmesi de bu sevgiyi vurgular.

12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 99 Cevapları

Dil Bilgisi

1. a) “Şehitler tepesi boş değil, / Biri var, bekliyor… / Ve bir göğüs nefes almak için / Rüzgâr bekliyor.” Bu dizelerdeki mecaz anlamda kullanılan kelimeleri belirleyiniz.

Cevap: “Göğüs” (bayrak), “nefes almak” ve “bekliyor” sözcükleri mecaz anlamda kullanılmıştır; bayrak canlı bir varlık gibi anlatılır.

b) Bu kelimeleri farklı anlamlara gelecek biçimde cümlelerde kullanınız.

Cevap:

• Doktor hastanın göğsünü dinledi. (gerçek) / Bayrak bütün millete göğüs gerdi. (mecaz)
• Koşunca nefes nefese kaldım. (gerçek) / Bu şiir ruhuma nefes oldu. (mecaz)
• Otobüsü bekliyorum. (gerçek) / Bu toprak yeni bir bahar bekliyor. (mecaz)

2. “Kim demiş Meçhul Asker diye?” dizesinde soru işaretinin kullanım amacını belirleyiniz.

Cevap: Soru işareti cevap beklenen gerçek bir soru için değil, “kimse öyle demesin” anlamında tepkiyi ve inkarı vurgulamak (sorulu anlatım) için kullanılmıştır.

3. a) “Rüzgârını kesmesin gövdeler… / Sesinden yüksek çıkmasın / Nutuklar, kasîdeler!” Bu dizelerde düzeltme işaretinin (^) kullanım amacını belirleyiniz.

Cevap: Düzeltme işareti, “rüzgarını” ve “kasideler” sözcüklerinde ünlüyü uzatmak ve okunuşu belirtmek için kullanılmıştır.

b) Bu dizelerde ünlem işaretinin kullanım amacını belirleyiniz.

Cevap: Ünlem işareti, “nutuklar, kasideler!” sözünde sert bir uyarı ve duygu ifade etmek için kullanılmıştır.

Sıra Sizde

1. Arif Nihat Asya’nın edebî ve fikrî yönü ile Bir Bayrak Rüzgâr Bekliyor şiiri arasında ne tür bir ilişki kurulabilir? Tartışınız.

Cevap: Asya Milli Edebiyat zevkini sürdüren, “Bayrak Şairi” olarak bilinen bir şairdir. Şiir, onun bayrak, vatan ve şehit sevgisini sade ve içten bir dille işlemesinin tipik bir örneğidir.

12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 100 Cevapları

Hazırlık

1. Bu parçada ifade edilmek istenen belirleyiniz.

Cevap: Bir şiirde kelimelerin tek tek güzelliğinden çok, bir araya gelerek oluşturdukları bütünün (yapının) güzelliği önemlidir. Tuğla ve sıva güzel değildir; ama bunlarla yapılan bina güzel olabilir.

2. “www.eba.gov.tr”den Orhan Veli Kanık’ın hayat hikâyesini dinleyiniz.

Cevap: Hayat hikayesini dinledik; kısa ömrünün, Garip akımı ile Türk şiirini yenilemesinin ve yalın dilin önemli olduğunu öğrendik.

12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 101 Cevapları

Metni Anlama ve Çözümleme

1. Hürriyete Doğru şiirinin temasını belirleyip aşağıdaki ilgili alana yazınız.

Cevap: Tema: Özgürlük arzusu ve denize açılma.

2. “İçinde bir iş görmenin saadeti, / Gideceksin;” bu dizelerde ifade edilmek istenen belirleyiniz.

Cevap: Yapılan işin içinde olmanın verdiği mutluluk anlatılır; kişi çalışırken kendini gerçekleştirir ve bu onu mutlu eder.

3. “Birden, / Bir kıyamettir kopacak ufuklarda.” dizelerinde “kıyamettir kopacak” sözüyle ifade edilen nedir? Açıklayınız.

Cevap: Denizdeki fırtına, ani bir doğa olayı ya da büyük bir gürültü ve karışıklık anlatılır; aşırılığı belirten mübalağalı bir söyleyiştir.

4. a) “Yelken ol, kürek ol, dümen ol, balık ol, su ol; / Git gidebildiğin yere.” Bu dizelerde anlatılmak istenen belirleyiniz.

Cevap: Denizle bütünleşip özgürce, durmadan ilerlemek anlatılır. Kişi her şey olup engelsiz biçimde gidebildiği yere gitmelidir.

b) Bu şiirdeki söyleyicinin özelliklerini ve hitap edilenin kim olduğunu belirleyiniz.

Cevap: Söyleyici, deneyimli, cesaretlendiren ve özgürlük tutkusu olan biridir. Hitap edilen ise kendi kendisi ya da bir yolcu, yani özgürlüğe çıkmak isteyen herhangi bir insandır.

12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 102 Cevapları

c) Bu şiirde denizin hürriyet kavramıyla eş tutulmasının nedenini değerlendiriniz.

Cevap: Deniz sınırsız, engelsiz ve geniştir; insanı serbest bırakır. Bu yönüyle özgürlüğü anlatmaya çok uygundur. Şair de Boğaziçi’nde doğup büyüdüğü için denizi özgürlükle özdeşleştirmiştir.

5. Hürriyete Doğru şiirinde kullanılan mazmun, imge ve edebî sanatları belirleyip bunların şiirin anlamına olan katkısını değerlendiriniz.

Cevap: İmge: “ağları silkeledikçe deniz gelecek eline pul pul”, “ruhları sustuğu vakit martıların”. Edebi sanatlar: mübalağa (“kıyamettir kopacak”), kişileştirme (“martıların ruhları”), istifham (“denizkızları mı dersin?”). Bunlar anlatımı canlı ve etkileyici yapar.

6. a) Hürriyete Doğru adlı şiirde ahengi sağlayan özellikleri belirleyip ifade ediniz.

Cevap: Şiirde ölçü ve uyak yoktur; ahengi cümle yapıları ve tekrarlar (“ol, ol, ol”), “gideceksin” sözünün yinelenmesi, sorularla kurulan akış ve dilin müziği sağlar.

b) Hürriyete Doğru şiirinin ahenk ve şekil özelliklerinin içerikle ilişkisini belirleyiniz.

Cevap: Kısa ve uzun dizeler, serbest düzen, dalga gibi inip çıkan akış denizin hareketini ve özgürlük duygusunu yansıtır; şekil içerikle birleşir.

7. Hürriyete Doğru şiirinde Orhan Veli’nin kişilik özelliklerinin yansımaları görülmekte midir? Değerlendiriniz.

Cevap: Evet, görülür. Şair özgürlüğü, denizi ve sade dili sever; şiirde de yalın, içten, kuralları reddeden ve özgürce konuşan bir söyleyici vardır.

Dil Bilgisi

1. a) “Balıklar çıkacak yoluna, karşıcı; / Sevineceksin. / Ağları silkeledikçe / Deniz gelecek eline pul pul; / Ruhları sustuğu vakit martıların, / Kayalıklardaki mezarlarında,” dizelerdeki altı çizili kelimelerin hangi anlamda (gerçek, mecaz, terim) kullanıldığını belirleyiniz.

Cevap: “Çıkacak yoluna” gerçek anlamda, “karşıcı” terim, “deniz” gerçek, “pul pul” mecaz, “sustuğu vakit” mecaz anlamda kullanılmıştır.

b) Bu kelimeleri farklı anlamlara gelecek biçimde cümlelerde kullanınız.

Cevap:

• Deniz bugün çok dalgalıydı. (gerçek) / Kalabalık bir insan denizi vardı. (mecaz)
• Pul pul kar yağıyordu. (gerçek) / Gözyaşları pul pul döküldü. (mecaz)
• Karşıcı balıkçı sabah erkenden çıktı. (terim) / Karşıcı rüzgar tekneyi yavaşlattı. (gerçek)