12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 50-54-55-56-59-60-61 Cevapları

12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 50-54-55-56-59-60-61 Cevapları bu yazıda birlikte yer alıyor. Babama Mektup ve Marangozdur Adı Ahmet Ustadır hikayelerinin tema, kişi kadrosu, anlatıcı ve dil bilgisi sorularının cevaplarını aşağıda bulabilirsiniz.

Babama Mektup ve Marangozdur Adı Ahmet Ustadır Cevapları Sayfa 50, 54, 55, 56, 59, 60, 61

Hikayelerin tema ve konusunu belirliyor, kahramanların özelliklerini ve anlatıcının bakış açısını yorumluyor, geriye dönüş ve laytmotif tekniklerini inceliyor, altı çizili sözcüklerin anlamlarını ve yazım yanlışlarını buluyoruz.

12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 50 Cevapları

Hazırlık

1. Beyaz Mantolu Adam hikâyesinden alınan bu metindeki çatışmanın ne olduğunu belirleyip metin için önemini söyleyiniz.

Cevap: Çatışma, mantoyu almak isteyen adam ile ona yüksek fiyat söyleyip vazgeçirmeye çalışan satıcı arasındadır. Bu pazarlık kişilerin karakterini ve toplumsal yapıyı gösterdiği için metnin olay örgüsünü ilerletir.

12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 54 Cevapları

Metni Anlama ve Çözümleme

1. “Münevver” kelimesinin anlamını metnin bağlamından hareketle tahmin etmeye çalışınız. Tahmininizi TDK Türkçe Sözlük’ten yararlanarak kontrol ediniz.

Cevap: “Münevver”, okumuş, aydın kişi demektir. Anlatıcının “meslek adamı” olması ve geçmişi sorgulaması tahminimi destekliyor; sözlükte de “aydın, bilgili” olarak geçiyor.

2. Babama Mektup adlı hikâyenin tema ve konusunu belirleyip aşağıdaki ilgili alana yazınız.

Cevap:

• Tema: Baba-oğul ilişkisi ve kuşaklar arası iletişimsizlik.
• Konu: Ölen babasına mektup yazan oğlun, babasıyla yaşayamadığı yakınlığı ve ona anlatamadıklarını dile getirmesi.

3. Babama Mektup adlı hikâyede anlatıcı nelerden şikâyet etmektedir? Açıklayınız.

Cevap: Babasıyla alışılmış bir baba-oğul ilişkisi kuramamasından, ona sorularına cevap bulamamasından ve bazı olayların nedenini çok geç öğrenmesinden yakınır.

4. Hikâyedeki baba hangi yönleriyle özlenmektedir? Açıklayınız.

Cevap: Anlatıcı babasını sessizliği, ağırbaşlılığı ve onu anlamaya çalışan tavrıyla özler. Ona anlatamadıkları ve yaşayamadıkları için babasının varlığına ihtiyaç duyar.

5. Edebî eserlerde konuyu geliştiren, boyutlandırıp akışını sağlayan olguların tümü olaydır; olay yoluyla kişilerin karakterleri, eğilimleri öğrenilir. Babama Mektup adlı hikâyede anlatılan olay nedir? Açıklayınız.

Cevap: Babasının ölümünün ikinci yıl dönümünde oğul, ona bir mektup yazar. Mektupta babasıyla ilişkisini, ona söyleyemediklerini ve kendi hayatını anlatır.

6. Hikâyedeki şahısların rol dağılımlarını, olay akışını etkileyen fiziksel, psikolojik ve ahlaki özelliklerini, toplumsal statülerini, tarihsel ya da gerçek kişiliklerini veya bu kişilerle ilişkilerini inceleyiniz.

Cevap: Anlatıcı, meslek sahibi, kendini sorgulayan, duygusal bir oğuldur. Baba, sessiz ve içine kapanık biridir. Anne ise ailenin bağlayıcı kişisidir. Hikayede gerçek tarihi kişi yoktur.

7. Öyküleyici metinlerde kahramanların ruh hâli ile zaman ve mekân arasında ilişki vardır. Babama Mektup adlı hikâyede zaman ve mekânın özelliklerini değerlendiriniz.

Cevap: Zaman, babanın ölümünden iki yıl sonrasıdır; geçmiş ve şimdi iç içedir. Mekan, çocukluk evi ve anlatıcının bugünkü yaşamıdır; hüzünlü ve düşünceli ruh haliyle uyumludur.

8. Babama Mektup adlı hikâyede metnin kurgu zamanı ile içeriğin zamanı aynı değildir. “Senin aynadan gördüğünü ben ‘dıvardan’ görürüm,” diyerek söze başlanmış, geriye dönüş tekniği kullanılarak geçmişte yaşananlar anlatılmış; hikâye, günümüzde sonlandırılmıştır. Bu tekniğin hikâye türü için önemini belirleyiniz.

Cevap: Geriye dönüş, hikayenin kısa sürede geçmişle bugünü birleştirmesini sağlar. Kahramanın geçmişini ve ruh halini göstererek anlatıma derinlik ve etki katar.

9. Babama Mektup adlı hikâyede anlatıcı, tanık olduğu olayları kendi yorumunu da katarak anlatmaktadır. Okur da her şeyi anlatıcının gözüyle görmekte, onun düşünce ve heyecanını paylaşmaktadır. Babama Mektup adlı hikâyede, kahraman anlatıcı bakış açısı kullanılması, hikâyenin anlatımını nasıl etkilemiştir? Açıklayınız.

Cevap: Anlatım samimi ve duygusal olur; okur kahramanın duygularını doğrudan hisseder. Ancak olaylar yalnızca anlatıcının yorumuyla sınırlı kalır.

10. Bu hikâyede anne-baba sevgisi nasıl vurgulanmıştır? Açıklayınız.

Cevap: Anlatıcı, babasının yokluğunda onu özleyerek, annesinin ona gösterdiği ilgiyi hatırlayarak anne-baba sevgisini vurgular. Mektup yazması, babaya duyulan derin bağlılığın göstergesidir.

12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 55 Cevapları

Dil Bilgisi

1. a) Bu parçadaki altı çizili kelime ve kelime gruplarına hangi yöntemlerle mecaz anlam kazandırılmıştır? Belirleyiniz.

Cevap: “Sığınıyorum” kişileştirme gibi aktarma yoluyla, “haddimi biliyorum” deyimleşmeyle mecaz anlam kazanmıştır; ikisi de gerçek anlamından uzaklaşmıştır.

b) Bu kelimeleri farklı anlamlara gelecek biçimde cümlelerde kullanınız.

Cevap:

• Yağmurdan kaçıp ağacın altına sığındık. (gerçek)
• Acılarında hep edebiyata sığınırdı. (mecaz)
• Bu işte haddimi bilirim, karışmam. (deyim)
• Söz verdim; haddini bil. (deyim, uyarı anlamı)

2. Babama Mektup adlı hikâye, aslına uygun olarak alınmıştır. Metindeki günümüz kullanımlarına uymayan noktalama kullanımlarını belirleyiniz.

Cevap: Cümle sonlarında kullanılan noktalı virgül yerine virgül ya da nokta tercih edilirdi. Ayrıca “Ne ben, bütün meraklı çocuklar gibi” bölümündeki tırnak ve virgül kullanımı dönemin üslubunu yansıtır.

Sıra Sizde

1. Babama Mektup adlı hikâye ile Mustafa Necati Sepetçioğlu’nun Menevşeler Ölmemeli adlı hikâyesini edebî, felsefi ve estetik anlayış yönünden karşılaştırıp belirlediğiniz benzerlik ve farklılıkları ifade ediniz.

Cevap: İkisi de modernist eğilimli ve iç dünyayı öne çıkaran hikayelerdir; yalnızlık ve yabancılaşmayı işler. Babama Mektup mektup biçiminde, doğrudan ve günlük bir dille yazılmıştır; Menevşeler Ölmemeli ise sembolik ve şiirsel bir anlatıma sahiptir.

12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 56 Cevapları

Hazırlık

1. Bu parçadan yola çıkarak Nezihe Meriç’in öyküye olan bakış açısını belirleyiniz.

Cevap: Nezihe Meriç öyküyü olaydan çok, insanın bir ruh halini, bir olay karşısındaki durumunu ve bir davranışını ustaca vermek olarak görür.

12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 59 Cevapları

Metni Anlama ve Çözümleme

1. “Duvar” kelimesinin doğru yazılışını öğreniniz. “Ar etmek” ve “kafayı bozmak” deyimlerinin anlamını metnin bağlamından hareketle tahmin etmeye çalışınız. Tahmininizi TDK Türkçe Sözlük’ten ve çeşitli kaynaklardan yararlanarak kontrol ediniz.

Cevap: Doğru yazılışı “duvar”dır (“dıvar” eski biçimdir). “Ar etmek”, utanmak, yüz kızarmak; “kafayı bozmak” ise akıl sağlığını kaybedecek kadar bir şeye takılmak demektir.

2. Okuduğunuz hikâyedeki şahıs kadrosunun özelliklerini fiziksel ve ruhsal yönden belirleyiniz. Metninden bu kişilerin birbirleriyle olan ilişkilerini örnekleyen cümleler bulup gösteriniz.

Cevap: Ahmet Usta, kısa boylu, gür bıyıklı, kalın sesli, konuşkan ve çalışkan bir marangozdur. Karısı sessiz ve solgundur; iki kızı ile kedileri Mırnak ailenin diğer üyeleridir. “Ben çocuklarıma düşkünüm. Önce ailemi düşünürüm.” cümlesi aile bağını gösterir.

3. Okuduğunuz hikâyenin tema ve konusunu belirleyip aşağıdaki ilgili alana yazınız. Bu temanın, hikâyenin yazıldığı dönemin zihniyeti ve sosyal hayatıyla olan ilişkisini ortaya koyan cümleleri belirleyiniz.

Cevap:

• Tema: Emeğiyle geçinen yoksul bir ailenin umutla yaşama tutunması.
• Konu: Marangoz Ahmet Usta’nın ailesini geçindirmek için çalışması, konuşarak hayal kurması ve çocuklarına bağlılığı.

Dönemle ilişkisi: “Evimiz, kentin fakir mahallelerini saran binlerce, milyonlarca evden biri.” ve “Yoksul, ama iyi.” cümleleri 1970’lerin kentleşen yoksul kesimini yansıtır.

4. Anlatmaya bağlı metinlerden olan hikâyelerde gerçek hayattan alınan unsurlarla insana özgü bir gerçeklik, kurgulanarak verilir. Bu hikâyede kurgulanan bir olay var mıdır? Açıklayınız.

Cevap: Hikayede belirgin bir olay yoktur; Ahmet Usta’nın günlük hayatı, konuşmaları ve ailesiyle ilişkisi kurgulanmıştır. Gerçek hayatın bir kesiti anlatılır.

5. Hikâyedeki çatışma veya karşılaşmaları belirleyiniz. Bu çatışma veya karşılaşmaların temanın oluşumundaki etkisini değerlendiriniz.

Cevap: Çatışma, Ahmet Usta’nın yoksulluğu ile ailesine daha iyi bir hayat sunma isteği arasındadır. Bu çatışma, emekle ayakta kalma temasını güçlendirir.

12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 60 Cevapları

6. Hikâyede çocukların konuşmaları, konuşma özellikleri korunarak verilmiştir. Bunun nedeni ne olabilir? Açıklayınız.

Cevap: Gerçekçilik ve içtenlik sağlamak için. Konuşma özellikleri korununca kişiler canlı ve inandırıcı olur.

7. Marangozdur Adı Ahmet Ustadır adlı hikâyenin geçtiği mekânın özelliklerini inceleyiniz. Bu mekânın tema ile ilişkisini belirleyiniz.

Cevap: Mekan, İstanbul’un fakir bir mahallesindeki küçük bir evdir. Bu dar, yoksul mekan, temanın yoksulluğu ve emekle yaşama tutunmayı doğrudan yansıtır.

8. Laytmotif, edebiyatta bazı ifadelerin kalıp olarak yinelenmesidir. Marangozdur Adı Ahmet Ustadır hikâyesinde “Çekerim Sümer’in çiçekli perdesini her bir fakirliğin üzerine.” cümlesi laytmotif olarak değerlendirilebilir mi? Tartışınız.

Cevap: Evet, değerlendirilebilir. Cümle hikaye boyunca tekrarlanıyorsa yoksulluğu hayal gücüyle örtme isteğini simgeler ve hikayenin ana duygusunu pekiştirir.

9. Okuduğunuz hikâyenin toplumsal gerçekçi bir hikâye olduğu söylenebilir mi? Düşüncelerinizi ifade ediniz.

Cevap: Evet, söylenebilir. Yoksul bir işçi ailesinin hayatı, toplumsal koşullarla birlikte gerçekçi biçimde anlatılmıştır.

10. a) Hikâyedeki anlatıcının özelliklerini belirleyiniz.

Cevap: Anlatıcı kahramanın kendisidir (Ahmet Usta). Konuşkan, iyimser, çalışkan ve ailesine düşkündür; olayları kendi ağzından anlatır.

b) Hikâyede bu anlatıcının bakış açısının kullanılmasının nedenleri neler olabilir? Değerlendiriniz.

Cevap: Kahramanın iç dünyasını ve duygularını doğrudan verir, samimiyeti artırır. Okur Ahmet Usta’nın konuşma tarzından kişiliğini tanır.

11. Hikâyedeki açık ve örtük iletileri belirleyip ifade ediniz.

Cevap: Açık ileti, yoksulluğa rağmen dürüst ve çalışkan olmanın değeridir. Örtük ileti, toplumsal bozuklukların bireysel çabalarla düzelebileceğidir.

12. Hikâyede aile, hayvan ve tabiat sevgisinin anlatıldığı cümlelere örnekler bulup gösteriniz.

Cevap: “Ben çocuklarıma düşkünüm. Önce ailemi düşünürüm.” (aile); “Bir de kedimiz Mırnak.” ve “Mırnak’ta bir koşturma…” (hayvan); “Papatyalar açınca, diyorum, üstümüzde gök, gök mavisi… Çimenler kendi renginde” (tabiat).

13. Hikâyede Ahmet Usta, Ramiz Usta’nın oğlunun ailesine yardım ettiği hâlde neden utanmaktadır? Açıklayınız.

Cevap: Onurlu olduğu ve kendi gücüyle geçinmek istediği için yardım almaktan utanır; yoksulluğunun başkalarının merhametine kalması gururunu incitir.

12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 61 Cevapları

Dil Bilgisi

1. a) Altı çizili kelime ve kelime gruplarının anlamlarını belirleyiniz.

Cevap: “Güneş açmıştı gözlerinin göğünde”: mutluluk belirdi (mecaz). “Dünya güneşinin lafı mı olur”: sevincin yanında dünya güneşinin önemi yok (mecaz). “Şaştım kaldım”: çok şaşırdım (deyim). “Arkası silme defne çam”: baştan sona defne ve çam (yan anlam). “Hey Rabbimin kudreti”: şaşkınlık ünlemi (deyim).

b) Altı çizili kelimeleri farklı anlamlara gelecek biçimde cümlelerde kullanınız.

Cevap:

• Sabah güneş açtı, hava ısındı. (gerçek)
• Haberi duyunca yüzü güneş gibi açtı. (mecaz)
• Haberi duyunca şaştım kaldım. (deyim)
• Dağlar baştan sona çam ağacıyla kaplıydı. (gerçek)

c) Marangozdur Adı Ahmet Ustadır adlı hikâye aslına uygun olarak alınmıştır. Bu parçadaki yazım ve noktalama yanlışlarını belirleyiniz.

Cevap: “Amet’im, şaştım kaldım be Amet’im” gibi söyleyişlerde konuşma diline özgü yazım vardır (Ahmet yerine Amet). “Dedi bana, daha atmadım adımımı kapıdan.” cümlesinde virgülden sonra ara söz ayrımı net değildir. Konuşma dili yazıya yansıtıldığı için bunlar yazarın tercihidir.

2. a) Bu parçadaki deyimleri bulup anlamlarını söyleyiniz.

Cevap: “Üzülmez olur muyum”: çok üzülürüm. “Karıştı dünyanın işleri”: düzen bozuldu, işler çetinleşti.

b) Bu parçadaki yazım ve noktalama yanlışlarını belirleyiniz.

Cevap: “Şen adamımdır” ve “N’apacaksın” gibi konuşma diline özgü biçimler, yazarın bilinçli tercihidir; “Bendeki de vicdan” cümlesinde ek ayrı yazılmamıştır. Noktalama bakımından belirgin bir yanlış yoktur.

c) “N’apacaksın” kelimesinde kesme işaretinin hangi amaçla kullanıldığını belirleyiniz.

Cevap: Kesme işareti, “ne yapacaksın” sözündeki harflerin söylenişte düşmesini (ses düşmesini) göstermek için kullanılmıştır.

Sıra Sizde

1. Dedi Ölüm Aklımda adlı hikâyeden alınan bu parça ile Marangozdur Adı Ahmet Ustadır adlı hikâyeyi dil ve anlatım yönünden karşılaştırıp belirlediğiniz benzerlik ve farklılıkları ifade ediniz.

Cevap: İkisi de aynı yazarın sade, akıcı ve halk söyleyişlerinden yararlanan diliyle yazılmıştır. Fark: Marangozdur Adı Ahmet Ustadır’da konuşma dili ve diyaloglar ağır basar; Dedi Ölüm Aklımda’da betimleme, kısa cümleler ve iç dünya öne çıkar.