12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 84-85-86-87-89-90 Cevapları

12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 84-85-86-87-89-90 Cevapları bu yazıda birlikte yer alıyor. Nilüfer ve Türk Köylüsü şiirlerinin tema, ahenk, edebi sanat ve dil bilgisi sorularının cevaplarını aşağıda bulabilirsiniz.

Nilüfer ve Türk Köylüsü Cevapları Sayfa 84, 85, 86, 87, 89, 90

Behçet Necatigil ve Nazım Hikmet şiirlerinin temasını, imgelerini, ahenk unsurlarını ve edebi sanatlarını belirliyor, saf şiir ile toplumcu gerçekçi şiir anlayışlarını karşılaştırıyor, aktarma ve yazım özelliklerini inceliyoruz.

12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 84 Cevapları

Hazırlık

1. Behçet Necatigil’in saf şiir anlayışıyla şiirler yazmasının nedenini Mehmet Kaplan’ın bu sözleri çerçevesinde değerlendiriniz.

Cevap: Necatigil içe dönük, dış dünyadan rahatsız olan bir tiptir. Huzuru kendi iç dünyasında aradığı için şiirini kapalı, sezdirmeye dayalı ve söylemeden bırakan bir anlayışla, yani saf şiirle yazmıştır.

2. “www.eba.gov.tr” adresinden Behçet Necatigil’in kendi sesinden Konuk İşçi adlı şiirini dinleyiniz.

Cevap: Şiiri şairin sesinden dinledik; sade, sakin ve duru bir okuyuşla yabancı ülkede çalışan işçinin yalnızlığı hissettirildi.

12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 85 Cevapları

Metni Anlama ve Çözümleme

1. Nilüfer, iri yapraklı bir su bitkisidir. Bazı nilüfer türleri gündüz açıp hava kararmaya başlayınca suyun altına batmakta ve kendi kendini temizleyebilmektedir. Bu şiire başlık olarak dünyanın en temiz çiçeği olarak anılan “nilüfer” adının seçilmesinin bir nedeni de nilüferin bu özelliği olabilir mi? Düşüncelerinizi ifade ediniz.

Cevap: Olabilir. Nilüfer saflığı ve kendini temizlemeyi simgeler; şair de şiirde kendini bulma ve içine dönme arayışını bu sembolle anlatmış olabilir.

2. Nilüfer şiirinin her bendinde ifade edilmeye çalışılan görüntü, yaşantı ya da davranışları belirlemeye çalışınız.

Cevap: 1. bentte kişi, bir şeye (aynaya) bakıp kendini görmeyi arar. 2. bentte ilkbahar ve sararmış yaprak imgeleriyle geçen zaman ve yitirilenler anlatılır. 3. bentte yalnız gecede ışık arayışı ve karanlığın sarması işlenir.

3. Bu şiirde “ayna”, “anlam”, “lâmba” kelimeleriyle ifade edilmek istenen nedir? Belirleyiniz.

Cevap: Üçü de “beni bana gösterecek” şeylerdir; kişinin kendini tanıma, anlama ve karanlıkta yolunu bulma arayışını simgeler.

4. a) Nilüfer adlı şiirde ahengi sağlayan unsurları belirleyiniz.

Cevap: Nakarat dizeleri, “aynamdı – anlamdı – lambamdı” ses benzerlikleri, “açardı – vardı” uyağı ve yapı, dil ve söyleyişin oluşturduğu iç ahenk.

b) Nakarat olarak kullanılan dizenin şiire nasıl bir değer kattığını ifade ediniz.

Cevap: Nakarat, şiire yapısal bütünlük ve müzikalite kazandırır; ana düşünceyi (kendini bulma arayışı) vurgular ve estetik değeri artırır.

5. Nilüfer şiirinde görülen dil ve söyleyiş özelliklerini belirleyiniz.

Cevap: Dil sade, duru ve günlük konuşmaya yakındır; anlatım kısa, kesik ve sezdirmeye dayalıdır. Söyleyiş içe dönük ve durudur.

6. Nilüfer adlı şiirde saf şiir anlayışının yansımalarını değerlendiriniz.

Cevap: Şiir bir ders vermez; sembollerle duygu ve düşünceyi sezdirir. Ahenk, imge ve dilin özenle kullanılması saf şiirin yansımalarıdır.

7. Nilüfer adlı şiirde sembolizm akımının hangi özellikleri görülmektedir? Belirleyiniz.

Cevap: Nilüfer, ayna ve lamba gibi simgelerin kullanılması, anlamın kapalı bırakılması, müzikaliteye önem verilmesi ve duyguların doğrudan söylenmeyip sezdirilmesi.

12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 86 Cevapları

Dil Bilgisi

1. “Sardı karşı kıyıları karanlık” dizesinde “sardı” kelimesinin hangi anlamda kullanıldığını belirleyiniz.

Cevap: Mecaz anlamda kullanılmıştır; karanlığın kıyıları bir şeyle sarar gibi kaplaması, her yeri kuşatması anlatılır.

2. “Akşam çiçekler uykuya yattı,” ve “Bir ışıktı yanardı yalnız gecelerde;” dizelerinde deyim aktarması ve ad aktarmasının bu şiirde anlamın oluşumuna yaptığı katkıyı belirleyiniz.

Cevap: İlk dizede insan özelliği (uyumak) çiçeklere aktarılarak doğa canlandırılmıştır. İkinci dizede “yalnız” sözü geceye aktarılarak gecelerin ıssızlığı ve söyleyicinin yalnızlığı vurgulanır. İkisi de anlamı derinleştirir.

3. Nilüfer adlı şiir, aslına uygun olarak alınmıştır. “Lâmba” kelimesinin doğru yazılışını öğreniniz.

Cevap: Sözcük günümüzde “lamba” biçiminde şapkasız yazılır; şiirdeki “lamba” yazımı dönemin özelliğidir.

Sıra Sizde

1. Nilüfer adlı şiiri Sebil ve Güvercinler adlı şiirle edebî, felsefi ve estetik anlayış yönünden karşılaştırınız. Benzer ve farklı yönlerini belirleyip sözlü olarak ifade ediniz.

Cevap: İkisi de saf şiir anlayışıyla yazılmış, imge ve ahenge önem veren, ders vermeyen şiirlerdir. Sebil ve Güvercinler doğa ve hayvan sahnesi anlatan sone iken Nilüfer, kendini arama temalı, sembolik ve içe dönük bir şiirdir.

12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 87 Cevapları

Hazırlık

1. Toplumcu gerçekçi şiir anlayışının bu dönemde gündeme gelmesinin nedenleri neler olabilir? Tartışınız.

Cevap: Cumhuriyetin ilk yıllarında toplumsal sorunların (yoksulluk, eşitsizlik) artması, sanatın topluma hizmet etmesi gerektiği düşüncesinin yayılması ve dünyada toplumcu akımların etkisi bu anlayışı gündeme getirmiştir.

2. “www.eba.gov.tr” adresinden Nâzım Hikmet’in Masalların Masalı adlı şiirini kendi sesinden dinleyiniz.

Cevap: Şiiri şairin sesinden dinledik; yüksek ve vurgulu okuyuşla halkın umudu ve hayal gücü çarpıcı biçimde hissettirildi.

12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 89 Cevapları

Metni Anlama ve Çözümleme

1. a) Türk Köylüsü adlı şiirin temasını bulup aşağıdaki ilgili alana yazınız.

Cevap: Tema: Türk köylüsünün çilesi ve direnişi.

b) Şiirde değinilen sosyal problemleri belirleyiniz. Bu problemler dile getirilirken söylev üslubundan yararlanılmasının nedenlerini söyleyiniz.

Cevap: Köylünün yoksulluğu, sel ve doğal felaketler, sömürü ve eğitimsizlik gibi sorunlar işlenir. Söylev üslubu, sesi yükselterek halkı uyandırmak ve etkilemek için kullanılmıştır.

2. “Dağları yırtıp ayırır,” dizesi İstiklal Marşı’mızın “Yırtarım dağları enginlere sığmam taşarım.” dizesini hatırlatmak için kullanılmış olabilir mi? Düşüncelerinizi ifade ediniz.

Cevap: Olabilir. İkisinde de dağları yarıp aşan, engel tanımayan milli bir güç ve coşku anlatılır; şair köylünün direncini bu çağrışımla güçlendirmiş olabilir.

3. Türk Köylüsü adlı şiirde kullanılan ahenk unsurlarını belirlemek için a) Şiirde ses akışını sağlayan; kafiye, redif, kelime ve kelime grubu tekrarlarını inceleyiniz.

Cevap: “Bilendir – gülendir” gibi uyaklar, “gibi” ve “-dır” tekrarları, “Ferhad’dır, Kerem’dir, Keloğlan’dır” sıralaması ve “ne kendi nefsini korur, ne düşmanı kayırır” yinelemesi ses akışını sağlar.

b) Şiiri okurken vurgu ve tonlamanın nerelerde farklılaştığına dikkat ediniz, bu farklılaşmanın nedenlerini belirleyiniz.

Cevap: Tırnak içindeki sözlerde (“— Gayrık, yeter!..”) ve ünlem yerlerinde ses yükselir; çünkü burada isyan ve kararlılık vardır. Sıralamalarda ses yavaşlar ve vurgu artar.

c) Şiirde ölçü kullanılmamıştır. Kafiye seçimi, kelimelerin düzenlenişi, dizelerin uzunluğu-kısalığı aracılığıyla içerik, görsel olarak şiirin şekline yansıtılmıştır ve ahenk özellikleri içerikle bağlantılıdır. Bunların Türk Köylüsü şiiri için önemini belirleyiniz.

Cevap: Dize boylarının değişmesi (merdiven biçimi) vurguyu ve anlamı görsel olarak güçlendirir. Ahenk içerikle birleştiği için şiir serbest olsa da etkili ve akıcı olur.

ç) Şiirde Türk dilinin yeni ve farklı bir söyleyişe ulaşıp ulaşmadığını değerlendiriniz.

Cevap: Ulaşmıştır. Halk edebiyatı ve konuşma dili ile söylev üslubu birleştirilerek serbest, yalın ve yeni bir söyleyiş oluşturulmuştur.

4. a) Şiirde söz ve anlam sanatlarından, imgelerden yararlanılmıştır. Bunları belirleyip aşağıdaki ilgili alana yazınız. b) Bunların anlama olan katkısını belirleyiniz.

Cevap:

• Teşbih: “Hoca Nasreddin gibi ağlayan, Bayburtlu Zihni gibi gülendir.”
• Teşhis: “Toprağın nabzı başlar.”
• Tezat: “Ağlayan – gülen.”
• Mübalağa: “Dağları yırtıp ayırır.”
• Mecazımürsel: “Analar babalar umudu keser” (insanlar için).
• Tenasüp: “Ferhad, Kerem, Keloğlan.”
• Telmih: “Hoca Nasreddin, Bayburtlu Zihni, Ferhad, Kerem.”
• İrsalimesel: “İsrafil surunu urur, mahlukat yerinden durur.”
• Tariz: “Hoca Nasreddin gibi ağlayan…” sözündeki iğnelemeli anlatım.
• Kinaye: “Ağu içer su yerine.”
• İmge: “Çarşamba’yı sel alır”, “kanadı kırılır çöllerde kalır”.

Bu sanatlar köylünün çilesini, direncini ve gücünü etkili, canlı ve akılda kalıcı kılar.

5. a) Türk Köylüsü şiirindeki millî, manevi ve evrensel değerler ile sosyal, siyasi, tarihî ve mitolojik ögeleri belirleyiniz.

Cevap: Milli değerler: Nasreddin Hoca, Zihni, Ferhad, Kerem, Keloğlan. Manevi: İsrafil’in suru. Sosyal: köylünün yoksulluğu ve çilesi. Evrensel: emek, dayanışma ve direnç.

b) Yazıldığı dönemin toplumsal gerçekliğini yansıtan dizeleri belirleyip döneminin gerçekliğiyle şiirin ilişkisini değerlendiriniz.

Cevap: “Çarşamba’yı sel alır”, “analar babalar umudu keser” ve “ölmeden mezara koyarlar onu” dizeleri yoksulluğu gösterir. Şiir, dönemin köylü gerçeğini sanatla yansıtır.

c) Şiirde en yüce sevgimiz olan vatan sevgisinin hangi dizelerde ve nasıl ifade edildiğini belirleyiniz.

Cevap: “Dağları yırtıp ayırır, kayaları kesip yol eyler abıhayat akıtmağa” dizelerinde köylünün toprağı canlandırma çabası, “ne kendi nefsini korur ne düşmanı kayırır” dizesinde ise vatanı koruyuşu vatan sevgisini gösterir.

12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 90 Cevapları

Dil Bilgisi

1. Türk Köylüsü adlı şiir aslına uygun olarak alınmıştır. Şiirdeki yazım yanlışları, şairin kendi tercihi ya da döneminin özelliğidir. Bunları belirleyiniz.

Cevap: “Ferhad’dır” ve “Kerem’dir” gibi özel adlara gelen eklerin kesme ile ayrılması, “biçare”, “yare”, “suru”, “mahlukat”, “abıhayat” gibi şapkalı eski yazımlar dönemin özelliğidir. “Gayrık” sözü ise şairin tercihi olan ağız özelliğidir.

Sıra Sizde

1. Türk Köylüsü adlı şiirde fütürizm akımının herhangi bir etkisi görülmekte midir? Düşüncelerinizi ifade ediniz.

Cevap: Evet, görülür. Şiirde ölçü ve uyaktan vazgeçilmiş, dizeler görsel olarak merdiven biçiminde dizilmiş ve geleneksel kurallar terk edilmiştir; bunlar fütürizmin özelliğidir.