12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 91-92-93-94-95-96 Cevapları

12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 91-92-93-94-95-96 Cevapları bu yazıda birlikte yer alıyor. Demir Kuşaklı Halkımız ve Bağlamacıya şiirlerinin tema, ahenk, imge ve dil bilgisi sorularının cevaplarını aşağıda bulabilirsiniz.

Demir Kuşaklı Halkımız ve Bağlamacıya Cevapları Sayfa 91, 92, 93, 94, 95, 96

Attila İlhan ve Ahmet Kutsi Tecer şiirlerinin temasını, imgelerini, ahenk unsurlarını ve nazım türünü belirliyor, toplumsal gerçekçi ve Milli Edebiyat zevkindeki şiirleri karşılaştırıyor, terim ve deyimleri inceliyoruz.

12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 91 Cevapları

Hazırlık

1. Bu parçada Attilâ İlhan’la ilgili söylenenleri ifade ediniz.

Cevap: Attila İlhan toplumsal gerçekçiliğin en tanınmış temsilcilerinden biridir. Eserlerinde toplumsal gerçekçilik, romantizm ve modern sanat unsurları birleşir; ideolojik görüşünü değiştirmeden daha milli olmak için eski Türk edebiyatından unsurları yeni biçimde kullanmayı denemiştir.

2. “www.eba.gov.tr” adresinden Attilâ İlhan’ın Ben Sana Mecburum adlı şiirini dinleyiniz.

Cevap: Şiiri dinledik; duygu yüklü ve vurgulu okuyuşla aşk ve toplumsal duyarlılığın bir arada işlendiğini fark ettik.

12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 92 Cevapları

Metni Anlama ve Çözümleme

1. Şiirde geçen “çifte su vermek”, “çuvaldız”, “Küçük Asya düzü” ve “semer” kelime ve kelime gruplarının anlamlarını metnin bağlamından hareketle tahmin etmeye çalışınız. Tahmininizi TDK Türkçe Sözlük’ten ve çeşitli kaynaklardan yararlanarak kontrol ediniz.

Cevap: “Çifte su vermek”: demiri iki kez suya batırıp sertleştirmek. “Çuvaldız”: büyük, kalın iğne. “Küçük Asya düzü”: Anadolu ovası, düz araziler. “Semer”: yük taşıyan hayvanın sırtına konan eşya. Tahminlerim sözlükle uyuşuyor.

2. Şiirde Bursa bıçakları ve Uşak halılarının özellikleri hangi kelimelerle anlatılmıştır? Açıklayınız.

Cevap: Bursa bıçakları “bir dilim güneş gibi” sözüyle parlak ve keskin; Uşak halıları “hünerli elleriyle bir dünya cenneti dokuyor”, “bir ilkbahar sahifesi” sözleriyle güzel, renkli ve ustalıkla işlenmiş olarak anlatılmıştır.

3. “Semercilerin bin ah çekmesi”nin nedenini şiire göre açıklayınız. Bu insanların yaşamıyla sabır arasındaki ilişkiyi belirleyiniz.

Cevap: Semerciler çuvaldızı hayvan sırtına batırıp zor, ağır bir işle uğraştıkları için ah çeker. Zanaatkarın yoksul ve zor yaşamı sabırla sürer; sabır onların hayatının bir parçasıdır.

4. “küçük asya düzünde ay ve yıldız / omuz omuza vermiş ekmek yoğuruyor” dizelerinde anlatılmak istenen nedir? Açıklayınız.

Cevap: Anadolu’da (ay ve yıldız, Türk bayrağı simgesi) halk birlik ve dayanışma içinde, omuz omuza çalışarak geçimini sağlar. Anlatılan, halkın emeği ve birlikteliğidir.

5. Okuduğunuz şiirde şiirin yazıldığı dönemin sosyal gerçekliğini yansıtan unsurlar verilmiştir. Bunları belirleyiniz.

Cevap: Anadolu’nun çeşitli kentlerinde zanaatla geçinen insanlar (bıçakçı, halıcı, demirci, semerci), çocuk işçiler (“çırak”), yoksulluk ve zor çalışma koşulları dönemin sosyal gerçekliğidir.

6. Şiire göre Anadolu insanının fiziksel ve ruhsal özellikleri nelerdir? Açıklayınız.

Cevap: Fiziksel olarak avuçları sıcak demir gibi sert, gözleri “bozkır gibi kuru ve aydınlık”tır. Ruhsal olarak çalışkan, sabırlı, yılmaz ve üretkendir.

7. Attilâ İlhan ve demir kuşaklı halkımız şiiri arasında nasıl bir ilişki vardır? Düşüncelerinizi ifade ediniz.

Cevap: Şiir, toplumcu gerçekçi anlayışın ve şairin halka duyduğu saygı ve sevginin ürünüdür. Anadolu’nun hangi yerinde hangi zanaat yapılıyorsa bilen şair, bunu destansı bir dille anlatır.

8. a) Serbest ölçüyle oluşturulan demir kuşaklı halkımız şiirinde kafiye ve redifler kullanılmıştır. Bunların hangi amaçla kullanıldığını belirleyiniz.

Cevap: Ölçü bulunmadığı için ahengi ve akıcılığı sağlamak, dizeleri birbirine bağlamak ve söyleyişi etkili kılmak amacıyla kullanılmıştır (“bıçakçılar – bıçakları”, “esnafı – esnafı”).

b) Şiirde ses akışını sağlamak için aliterasyon (ünsüz tekrarı) ve asonanstan (ünlü tekrarı) yararlanıldığı görülmektedir. Bu ahenk unsurlarına demir kuşaklı halkımız şiirinden örnekler bulup gösteriniz.

Cevap: Aliterasyon: “bıçak dövüyor bıçak bursa’da bıçakçılar” (b, k sesleri), “demir dövüyor demir demirciler” (d, m sesleri). Asonans: “halı dokuyor halı uşak’ta halı esnafı” (a, ı ünlüleri).

12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 93 Cevapları

Dil Bilgisi

1. a) demir kuşaklı halkımız şiirinden terim anlamlı kelimeler bulup gösteriniz.

Cevap: “Petrol”, “buğday”, “fuar” ve “kibrit” sözcükleri terim niteliğindedir; en belirgin örnekler “petrol” ve “fuar”dır.

b) Bulduğunuz bu terimleri birer cümlede kullanınız.

Cevap:

• Ülkemizde yeni petrol kaynakları aranıyor.
• Fuarda yerel ürünler büyük ilgi gördü.

2. a) Şiirde geçen “sahife” ve “Sıvas” kelimelerinin doğru yazılışlarını öğreniniz.

Cevap: Doğru yazılışları “sayfa” ve “Sivas”tır; şiirdeki biçimler şairin tercihidir.

b) Şiirde sadece kesme işareti kullanılmıştır. demir kuşaklı halkımız şiirinde bu işaretin hangi amaçlarla kullanıldığını belirleyiniz.

Cevap: Özel adlara (Bursa’da, Uşak’ta, Sivas’ta, Akşehir’de, Ramandağı’nda) gelen yer bildiren ekleri ayırmak için kullanılmıştır.

c) Büyük harf ve kesme işareti hariç, noktalama işaretlerinin kullanılmamasının şiire etkileri nelerdir? Belirleyiniz.

Cevap: Dizeler kesintisiz akar; şiir hızlı, akıcı ve destansı bir havaya kavuşur. Okuyucu duraklamaları kendisi belirler, anlam çok yönlü olur.

Sıra Sizde

1. Attilâ İlhan’ın demir kuşaklı halkımız adlı şiiri ile Nâzım Hikmet’in Türk Köylüsü adlı şiirini edebî, felsefi, estetik anlayış yönünden karşılaştırarak benzerlik ve farklılıklarını belirleyip ifade ediniz.

Cevap: İkisi de toplumcu gerçekçi, serbest ölçülü şiirlerdir; halkı ve emeği över. Türk Köylüsü köylünün çilesini ve direnişini söylev üslubuyla, demir kuşaklı halkımız ise Anadolu’nun zanaatkarlarını noktalamasız, akıcı ve destansı bir dille anlatır.

12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 94 Cevapları

Hazırlık

1. Metne göre Millî Edebiyat anlayışını devam ettiren şairlerin özellikleri nelerdir? Belirleyiniz.

Cevap: Halk şiiri biçimini ve hece ölçüsünü kullanır, köyü ve Anadolu insanını konu alır, sade bir dille yazar. Şiir zevkleri Halkevleri ve dergilerle ülkeye yayılmıştır.

12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 95 Cevapları

Metni Anlama ve Çözümleme

1. “Kada” kelimesinin anlamını metin bağlamından hareketle tahmin etmeye çalışınız, tahmininizi çeşitli kaynaklardan kontrol ediniz.

Cevap: “Kada”, bela, kötülük anlamındadır (“günahsa boynuma hep kadaların” sözü, belaların üzerime olsun demektir); sözlük de bu anlamı verir.

2. Bağlamacıya adlı şiirin nazım türünü belirleyiniz.

Cevap: Şiirin nazım biçimi koşmadır. Duyguların coşkun ve içten anlatıldığı, ozanlara özlemin dile getirildiği için nazım türü lirik şiirdir.

3. Bağlamacıya şiirinin temasını belirleyip aşağıdaki ilgili alana yazınız.

Cevap: Tema: Halk ozanlarına ve eski ustalara duyulan özlem ve saygı.

4. “Bu türküyü söyler baban, deden de, / Sen de destancısı ol bu dağların.” Bu dizelerde ifade edilmek istenenleri açıklayınız.

Cevap: Türkü geleneği kuşaktan kuşağa aktarılır; bağlamacı da atalarının sürdürdüğü bu geleneği yaşatmalı, dağların destanını söylemelidir.

5. Bağlamacıya adlı şiirdeki söyleyicinin özelliklerini belirleyiniz.

Cevap: Söyleyici, halk ozanlarına hayran, geleneğe bağlı, duygusal ve coşkulu biridir; bağlamacıya seslenerek eski ustaları yad etmesini ister.

6. İkinci ve üçüncü dörtlüklerde anlatıcının bağlamacıdan istediği nedir? Açıklayınız.

Cevap: Gevheri, Seyrani, Sümmani gibi ozanları anmasını, Ömer gibi ağlayıp Kerem gibi yanmasını, uzun havadan bir türkü, sonra bir destan çalıp söylemesini ister.

7. Bağlamacıya adlı şiirdeki ahenk unsurlarını belirleyip söyleyiniz.

Cevap: Hece ölçüsü (11’li), “türküler – ustaların, gelsinler” gibi kafiyeler, “Duyur sesini eski ustaların!” nakaratı ve “Çal” sözünün tekrarı ahengi sağlar.

8. Bağlamacıya adlı şiirde hangi imgelere yer verilmiştir? Şiirin teması ve kullanılan imgeler arasında nasıl bir ilişki vardır? Değerlendiriniz.

Cevap: Bağlama, nağme, saz, dağlar ve ozanların adları imge olarak kullanılmıştır. Hepsi halk ozanlığı ve geleneğe saygı temasını güçlendirir.

9. a) Bağlamacıya şiirindeki millî, manevi, evrensel değerler ile sosyal, siyasi ve tarihî ögeleri belirleyiniz.

Cevap: Milli değerler: halk ozanları, türkü ve destan geleneği (Karacaoğlan, Köroğlu, Dadaloğlu). Evrensel değer: sanata ve geleneğe saygı. Tarihi öge: Köroğlu ve Dadaloğlu’nun anılması.

b) Bağlamacıya şiirinde dile getirilen halk edebiyatındaki çalıp söyleme geleneğinin birey ve toplum için önemini belirleyiniz.

Cevap: Birey için duyguları ifade etme yoludur; toplum için kültürün ve tarihin kuşaktan kuşağa aktarılmasını, birlik ve beraberliği sağlar.

10. Millî Edebiyat zevk ve anlayışını sürdüren diğer önemli şairleri ve eserlerinden bazılarını sıralayınız.

Cevap: Faruk Nafiz Çamlıbel (Çoban Çeşmesi), Behçet Kemal Çağlar (Benden İçeri), Ömer Bedrettin Uşaklı (Yayla Dumanı), Zeki Ömer Defne (Denizden Çalınmış Ülke), İbrahim Alaettin Gövsa (Çanakkale İzleri), Orhan Şaik Gökyay (Destursuz Bağa Girenler), Necmettin Halil Onan (Çakıl Taşları).

12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 96 Cevapları

Dil Bilgisi

1. “Hani Dadaloğlu, Kuloğlu, Muslu? / Küsmüş parmakları, sazları yaslı. / Çal ozanların, âşıkların nesli, / Duyur sesini eski ustaların!” Bu dizelerde kelimelere mecaz anlam kazandırma yöntemlerini belirleyiniz.

Cevap: “Küsmüş parmakları” ve “sazları yaslı” dizelerinde insan özellikleri nesnelere verilmiş (kişileştirme); “ozanların nesli” ve “sesini duyur” sözlerinde ise benzetme ve aktarma ile mecaz anlam kazandırılmıştır.

2. “Çal bağlamacı çal, eski türküler, / Dirilt nağmelerini atalarının! / Dertli, Emrah, Ruhsat dile gelsinler, / Duyur sesini eski ustaların!” Bu dörtlükte kullanılan deyimleri bulup bunları birer cümlede kullanınız.

Cevap: “Dile gelmek” deyimi kullanılmıştır. Cümle: Yıllar sonra ilk kez dile gelen çocuk, annesine sarıldı. “Dirilt nağmelerini” ifadesi deyim değil, mecazlı bir söyleyiştir.

Sıra Sizde

1. Ahmet Kutsi Tecer’in Bağlamacıya adlı şiiri ile Arif Nihat Asya’nın Bir Bayrak Rüzgâr Bekliyor adlı şiirini edebî, felsefi ve estetik anlayış yönünden karşılaştırarak benzerlik ve farklılıkları belirleyip sözlü olarak ifade ediniz.

Cevap: İkisi de Milli Edebiyat zevkindeki, hece ölçülü ve sade dilli şiirlerdir; milli değerleri över. Bağlamacıya halk ozanlarına özlem ve saygıyı, Bir Bayrak Rüzgar Bekliyor ise bayrak sevgisini ve milli heyecanı anlatır.